Ana Sayfa Yayın Kurulu Danışma Kurulu Hakem Kurulu Yayın İlkeleri Arşiv Bağlantılar Duyurular İletişim
  SON SAYI

 


 

 


 


Türk Kültürü Araştırmaları Dergisi Dizini (2008-2013)

ÖZET

Aile İçi İlişkiler Çerçevesinde Hakas Destan Kahramanları

Erhan AKTAŞ

Özet: Güney Sibirya Türk boylarından biri olan Hakaslar zengin bir folklor edebiyatı geleneğine sahip olup ‘alıptığ nımah’ olarak bilinen destan türüne ait zengin bir külliyat bu sözlü kültürü çevresinde ortaya çıkmıştır. Genel manada destanların yaratılmasındaki en önemli unsurlardan biri gelenek ve bunu devam ettiren icracı olmakla birlikte destanın kurgusal yapısının merkezi kahraman(lar)dır. Kahramanların kurgusal yaratımları ise her ne kadar toplumun ihtiyaçları, kahramanın kişisel özellikleri, destanın yaratıldığı kültürel çevre gibi özelliklerle ilgili olsa da canlı toplum yapısının belli başlı sosyal dinamiklerinden ayrı düşünülemez. Bu dinamiklerin en önemlilerinden biri ailedir. Destan kahramanı olumlu veya olumsuz şartlar içinde öncelikle ailesinin daha sonra toplumun içinden çıkar. Anlatıcının ve geleneğin getirdiği şartlar içerisinde her kahramanı aile yapılarında farklı şekillerde görmek mümkündür. Bu farklı yapılar kahramanın yalnızca ebeveyni ile olan ilişkilerinden değil daha geniş bir halka içerisinde şekillenir ve hatta daha sonra bu durum çekirdek aile yapısına katılan yeni üyelerle olumlu ve/veya olumsuz bir hâl alabilir. Bu çalışmada kahramanların karakter oluşumları ve tipolojik özelliklerinin meydana gelmesinde ailenin ve aile içi ilişkilerin rolü üzerinde duracak yapacağımız örnekleri bir Güney Sibirya Türk halkı olan Hakasların on üç destanı çerçevesinde temellendireceğiz.

Anahtar Kelimeler: Hakas destanları, kahraman, aile, aile ilişkileri, kahraman tipolojisi