Ana Sayfa Yayın Kurulu Danışma Kurulu Hakem Kurulu Yayın İlkeleri Arşiv Bağlantılar Duyurular İletişim
  SON SAYI

 


 

 


 


Türk Kültürü Araştırmaları Dergisi Dizini (2008-2013)

ÖZET

Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki Kozmoloji Konulu Şiirlerde Benzetme ve Aktarma Olayları

Hülya SAVRAN

Özet: Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılmış olan Dîvânu Lugâti’t-Türk, Türk kültürünün en önemli kaynak eseridir. Eser, pek çok konuda bilginin yer aldığı ansiklopedik bir sözlük olduğundan hem Türk kültürü hem de diğer bazı bilimler için ilklerin kitabı olarak kabul edilir. Bu kitapta yer alan kelimeler, açıklamaları yapıldıktan sonra daha anlaşılır olsun diye çoğu zaman manzum parçalar içinde de örneklendirilmiştir. Dîvânu Lugâti’t-Türk’te ilgi çekici pek çok konu gibi kozmoloji alanında da kayda değer bilgiler vardır ve eser, bu alanda önemli bir söz varlığına sahiptir. Diğer konularda Olduğu gibi kozmoloji konusunda da sunulan söz varlığı, şiirler eşliğinde verilerek konunun hem kalıcılığı hem estetiği ön plana çıkarılmıştır. Bu çalışmada; Türk kozmoloji anlayışının ve bu anlayışın ifadesinde ortaya konulan kavramlar dünyasının, Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki durumu verilmeye çalışılmıştır. Bunun için Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki kozmoloji konulu şiirler, benzetme ve aktarma olayları açısından incelenmiştir. Bu şiirler, Türk kozmoloji anlayışının öncesini ve sonrasını vermesi açısından önemli ipuçlarına sahiptir. Şiirler, yaşadıkları yere ve zamana göre, Türklerin başka kültür çevrelerinden etkileşimlerini gösterse de, aynı zamanda Türklerin en eski kozmolojik anlayışlarının izlerini de taşımaktadır. Bu durumun ortaya konmasıyla Türk kültür tarihine katkıda bulunulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Dîvânu Lugâti’t-Türk, kozmoloji, benzetme, aktarma, anlam bilimi