Ana Sayfa Yayın Kurulu Danışma Kurulu Hakem Kurulu Yayın İlkeleri Arşiv Bağlantılar Duyurular İletişim
  SON SAYI

 


 

 


 


Türk Kültürü Araştırmaları Dergisi Dizini (2008-2013)

ÖZET

Eski Türkçede Kavrama ve Anlamaya Dayalı Fiiller

Bilge ÖZKAN NALBANT-Ezgi DEMİREL

Özet: İnsanın en temel zihinsel faaliyeti düşünmektir. İnsan, var olduğu ilk günden bugüne kendisini ve dünyayı “düşünme” yoluyla algılamış ve anlamlandırmıştır. Bu algılama ve bilişsel süreçte zihin dış ve iç uyaranların, algıların, duyumların ne anlama geldiğini zihinde analiz eder, kavramaya çalışır ve ancak bu süreçten sonra, tepki veya kendini ifade etme süreci başlar. “Mental fiil” terimi, zihinsel süreçlerle ilgili her şeyi ifade eden, çoğunlukla soyut durumları karşılayan, duyusal yetenekleri, karar verme, anlama ve planlamaya ilişkin durumları içeren fiilleri ifade etmek için kullanılmaktadır. Bilişsel (cognitive) fiillerin temeli düşünmeye dayanır ve mental sürecin en önemli çıktısı işte bu bilişsel fiillerdir. Eski Türkçede bilişsel (cognitive) yani kavrama ve idrak etmeye dayalı fiiller çok çeşitlidir. Türkçenin ilk yazılı metinlerinden bu yana bilişsel fiiller farklı sözlük birimlerle dile getirilmiştir. Bu çalışmada Eski Türkçenin söz varlığını ortaya koyan Köktürk, Uygur ve Karahanlı sahası eserlerindeki bil-, anla-, düşün-, öğren-, sakın- gibi eylemler ve Türkiye Türkçesinde artık kullanılmayan ancak Eski Türkçe metinlerinde varlığını sürdüren boşgun-, boşur-, bügün-, bügülen-, entür-, ogra-, ö-, ög-, öd-, sagın-, sakın- gibi bilişsel fiiller metinlerden hareketle değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler: Bilişsel (Cognitive) fiiller, İdrak fiilleri, Mental fiiller, Eski Türkçe