Ana Sayfa Yayın Kurulu Danışma Kurulu Hakem Kurulu Yayın İlkeleri Arşiv Bağlantılar Duyurular İletişim
  SON SAYI

 


 

 


 


Türk Kültürü Araştırmaları Dergisi Dizini (2008-2013)

ÖZET

Türk Mitolojisinin Toprağı Yurt Kılan Simgeleri

Mehmet AÇA

Özet: Geleneksel toplumlar, bir yerin yurda dönüşmesinde sadece insan varlığını yeterli görmemektedirler. Onlar, mekânları, içinde doğup büyüdükleri evler, kutsal bildikleri ocaklar, eşikler, at direkleri, ağaçlar, dağlar, dağ geçitleri ve akarsular ile yurt kılmaktadırlar. Geleneksel insan, bir mekânda ancak bu kutsal nesne ya da varlıklar sayesinde “kendi” ya da “yerli” olabilmekte, bu kutsal nesne ya da varlıkların sınırlarını çizdiği yurttan uzaklaştıkça da bilinmezlik ve tehlikelerle karşı karşıya kalmaktadır. Anlatı kahramanları, sınırlarını bu kutsal nesne ya da varlıkların çizdiği yurtlarından uzaklaştıklarında simgesel anlamda ölmekte, yurtlarına geri döndüklerinde de yeniden dirilmektedirler. Benzer bir şekilde yurdun kutsal nesne ya da varlıkları da zaman zaman kahramanların uzaklaştıkları yurtlarına dönememeleri üzerine ölmekte, ancak onlar geri döndüklerinde yeniden hayat bulmaktadırlar. Bu da geleneksel toplumların, kendileriyle doğa arasında görünmez bağlarla kurulu bir akrabalık ilişkisi olduğuna inandıklarını göstermektedir. Çalışmada Türk mitolojisinin toprağı yurt kılan ana simgeleri, geleneksel anlatılardan da örnekler verilerek yorumlanacak, geleneksel toplumların mekânın yurtlaşmasında sadece insan varlığını yeterli görmedikleri, yurdu söz konusu kutsal nesne ya da varlıklardan bağımsız bir şekilde düşünmedikleri tezi işlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Türk mitolojisi, toprak, yurt, ev, ağaç